Қазақстан Республикасында заңды тұлғаны тарату: тәртібі мен негіздері
Заңды тұлғаны тарату - ұйымның құқықтары мен міндеттерін құқықтық мирасқорлық арқылы басқа субъектілерге бермей, оның қызметін тоқтатудың заңды түрде белгіленген тәртібі. Бұл процесс Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің ережелерімен және басқа да нормативтік құқықтық актілермен реттеледі.
Заңды тұлғаны таратудың негіздері
Қазақстан Республикасының заңнамасында заңды тұлғаларды таратудың екі түрі қарастырылған: ерікті және мәжбүрлі.
Ерікті тарату
Ерікті түрде тарату заңды тұлғаның мүлкі иесінің, уәкілетті органның немесе құрылтай құжаттарымен осындай құқық берілген заңды тұлға органының шешімі бойынша жүзеге асырылады. Ерікті түрде тарату туралы шешім кез келген себеп бойынша, соның ішінде ұйымның қызметін тоқтату, оның құрылтай мақсаттарына жету немесе жұмысын жалғастырудың экономикалық тұрғыдан мүмкін еместігі бойынша қабылдануы мүмкін.
Мәжбүрлі тарату
Бұл тек сот шешімі бойынша жүзеге асырылады. Соттың компанияны мәжбүрлеп жабуына негіз болатындар:
- Заңды тұлғаның банкроттығы.
- Ұйымды құру кезінде жіберілген заңды қалпына келтірілмейтін бұзушылықтарға байланысты мемлекеттік тіркеуді жарамсыз деп тану.
- Заңды тұлғаның жарғылық мақсаттарына қайшы келетін қызметті жүйелі түрде жүзеге асыру.
- Міндетті лицензия (рұқсат) алмай немесе заңмен тыйым салынған қызмет түрлерін жүзеге асыру.
- Ұйымның қызметі барысында жасалған өрескел заң бұзушылықтар.
- Заңды тұлғаның орналасқан жерінде (нақты мекенжайында) болмауы, сондай-ақ заңмен белгіленген мерзімде ұйымның жұмыс істеуі мүмкін емес құрылтайшылардың немесе лауазымды тұлғалардың болмауы.
Заңды тұлғаны тарату тәртібі
1 Мемлекеттік органдарға хабарлама.
Тарату туралы шешім қабылданғаннан кейін мүліктің иесі немесе уәкілетті орган әділет органдарына (егер ол өкілдік/филиал болса), "Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясына, Статистика департаментіне, сондай-ақ заңды тұлғаны тіркеу орны бойынша мемлекеттік кіріс органына хабарлауға міндетті.
2 Тарату комиссиясын құру.
Тарату комиссиясы тарату рәсімдерін жүргізу үшін тағайындалады. Тағайындалғаннан кейін комиссия заңды тұлғаның активтері мен істерін басқару өкілеттігін өз мойнына алады. Ол сондай-ақ таратылатын ұйымның мүдделерін сотта және үшінші тұлғалар алдында білдіреді.
3 Жарнама жариялау және кредиторлармен жұмыс .
Тарату комиссиясы заңды тұлғаның таратылуы туралы ақпаратты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің ресми баспа басылымдарында жариялауға міндетті.
- Кредиторлардың мерзімдері: Басылымда кредиторлардың өз талаптарын қоя алатын мерзімі көрсетілуі тиіс. Бұл мерзім жарияланған күннен бастап екі айдан кем болмауы керек.
- Комиссия жасырын кредиторларды анықтау үшін барлық шараларды қабылдайды, өзіне белгілі тұлғаларға тарату туралы жазбаша түрде хабарлайды, сондай-ақ дебиторлық берешекті өндіріп алады (компанияның өзіне тиесілі қарыздарды өндіріп алады).
4 Аралық тарату балансын дайындау.
Талап арыз берудің белгіленген (кемінде екі айлық) мерзімі аяқталған кезде комиссия аралық тарату балансын жасайды. Онда мыналар жазылады:
- ұйымның бар мүлкінің құрамы;
- кредиторлар қойған талаптардың тізімі;
- комиссияның осы талаптарды қарау нәтижелері.
Бұл балансты мүліктің иесі немесе тарату туралы шешім қабылдаған орган бекітеді.
5 Міндеттемелерді реттеу және банкроттық.
Кредиторларға ақшалай сомаларды төлеуді тарату комиссиясы Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінде белгіленген кезектілік тәртібімен және аралық балансқа сәйкес жүзеге асырады.
Өте маңызды: егер таратылатын ұйымның (мемлекеттік органдардан басқа) барлық кредиторлардың талаптарын қанағаттандыру үшін жеткілікті қаражаты мен активтері болмаса, тарату комиссиясы сотқа компанияны банкрот деп тану туралы өтініш беруге міндетті. Бұл жағдайда рәсім банкроттық ережелеріне сәйкес жалғасады.
Егер қаражат жеткілікті болса, кредиторлармен есеп айырысуды аяқтағаннан кейін комиссия меншік иелері бекітетін соңғы тарату балансын жасайды. Қалған активтер (бар болса) құрылтайшылар арасында бөлінеді. Кредиторлармен есеп айырысу Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен жүргізіледі. Кредиторлардың барлық міндеттемелері толығымен өтелгеннен кейін соңғы тарату балансы жасалады.
6 Таратудың ресми аяқталуы.
Заңды тұлғаны тарату аяқталды, ал заңды тұлғаның өзі Қазақстан Республикасының Бизнес-сәйкестендіру нөмірлерінің ұлттық тізіліміне (БСН) тиісті жазба енгізілгеннен кейін ғана жойылды деп саналады. Бұл кезде ұйым өзінің құқықтық қабілеттілігін біржола жоғалтады.
Заңды тұлғаны тарату - белгіленген заңды талаптарды сақтауды талап ететін күрделі заңды рәсім. Ерікті түрде немесе сот шешімі бойынша жүзеге асырылса да, таратудың негізгі мақсаттары кредиторлардың құқықтарын қорғау, мүліктік міндеттемелерді реттеу және ұйымның қызметін ресми түрде тоқтату болып табылады. Процедураның барлық кезеңдерін сақтау Қазақстан Республикасында заңды тұлғаның заңды және түпкілікті тоқтатылуын қамтамасыз етеді.
Если вам необходимо ликвидировать ТОО в Казахстане, специалисты EGSAT помогут пройти процедуру закрытия компании и подготовить необходимые документы.
